Wie bepaalt de
temperatuur thuis?
Bij een derde van
de Nederlanders leidt
dit tot discussie

Amsterdam, 10 november 2026

De energieprijzen hebben invloed op hoe Nederlanders hun huis verwarmen. Dat blijkt uit onderzoek van Budget Thuis onder 1.109 respondenten, uitgevoerd door PanelWizard. Meer dan de helft (57%) zet de thermostaat lager dan een paar jaar geleden vanwege de energiekosten. Tegelijkertijd leidt de gewenste temperatuur thuis regelmatig tot discussie. Bij een derde van de Nederlanders (33%) ontstaat er weleens onenigheid over de thermostaat. In gezinnen met kinderen tussen de 13 en 17 jaar heeft bijna de helft (49%) hier zo nu en dan een discussie over.

De huidige energieprijzen bepalen voor veel Nederlanders hoe warm het thuis wordt. Meer dan de helft (57%) zet de thermostaat momenteel lager dan een paar jaar geleden. Wanneer het energieverbruik te hoog oploopt, grijpt 52% in door de thermostaat lager te zetten.

Gemiddeld staat de thermostaat overdag in Nederlandse woonkamers ingesteld op 19,2 graden Celsius, blijkt uit het onderzoek. De meeste huishoudens houden de temperatuur tussen de 18 en 20,5 graden. Er zijn ook uitschieters: enkele Nederlanders houden hun woning op slechts 10 tot 14 graden, terwijl anderen de temperatuur laten oplopen tot wel 28 of 29 graden.

Nederlanders kiezen bovendien regelmatig voor laagjes en warmere kleding, in plaats van dat ze de verwarming hoger zetten. Ruim zeven op de tien (71%) trekken thuis liever een extra trui aan dan dat ze de verwarming hoger zetten.

Opvallend is dat vrouwen vaker op hun stookgedrag lijken te letten dan mannen. Zo geeft 62% van de vrouwen aan bewust minder te stoken dan een paar jaar geleden. Bij mannen ligt dit percentage op 53%.

Ook wanneer het energieverbruik oploopt, grijpen vrouwen vaker in. 56% zet de thermostaat lager zodra het verbruik oploopt, tegenover 49% van de mannen. Daarnaast kiest 73% van de vrouwen liever voor een extra trui dan voor een hogere thermostaatstand. Bij mannen gebeurt dat met 70% iets minder vaak.

Bewuster omgaan met energie betekent niet automatisch dat iedereen in huis dezelfde zorgen deelt. Bij 33% van de Nederlanders ontstaat namelijk weleens discussie over de temperatuur in huis. Ook bij huishoudens zonder kinderen komt dit voor: daar ervaart 38% weleens onenigheid over de thermostaat.

Mannen geven iets vaker aan dat er thuis discussie ontstaat dan vrouwen: 34% tegenover 31%. Een respondent uit het onderzoek herkent dit verschil in voorkeuren: "De thermostaat is heel vaak een punt van discussie. Mijn vrouw heeft het altijd koud."

Ook tussen generaties zijn er duidelijke verschillen zichtbaar. Onder jongeren tot 30 jaar (38%) en veertigers (38%) is de thermostaatstand een regelmatig terugkerend onderwerp van gesprek. Bij 60-plussers ervaart daarentegen slechts 24% hierover wrijving in huis.

Vooral binnen gezinnen met kinderen leidt de temperatuur in huis regelmatig tot discussie. Bij huishoudens met kinderen tussen de 13 en 17 jaar ervaart 49% weleens onenigheid over de thermostaat. Bij gezinnen met kinderen jonger dan 13 jaar ligt dit percentage op 42%.

Volgens Marjolein Dop-Bakker, specialist in ouder-kinddynamiek en oprichter van Franky Fearless, hangt dit samen met de behoefte aan zelfstandigheid die tijdens de puberteit ontstaat. "Wanneer kinderen ouder worden, willen ze daar zelf meer controle in hebben. Ze maken zich steeds vaker los van hun ouders. Dat is heel gezond. Je neemt niet meer standaard over wat je ouders bepalen, maar gaat daar zelf over nadenken."

Die behoefte aan zelfstandigheid kan botsen met de verantwoordelijkheden van ouders. Waar ouders rekening houden met het gezinsbudget en de energierekening, kijken pubers volgens Dop-Bakker vooral naar hun directe behoefte. 

"De thermostaat is een knopje aan de muur, punt. Alleen geven we daar allemaal andere betekenissen aan. Een ouder ziet dat echt als een plek waar de rekening wordt betaald. Kinderen kijken vooral naar: ik heb het nu koud en ik wil dat het nu warm wordt. Ze kijken minder ver vooruit."

Ook de behoefte aan ‘instant gratification’ speelt een rol. Jongeren zijn gewend geraakt aan een wereld waarin veel dingen snel beschikbaar zijn. "De wereld zit onder één knop op je telefoon. Bezorgdiensten, alles is heel snel aanwezig. Dat versterkt het gevoel van: ik heb het nu koud, dus ik wil dat het nu warm wordt," aldus Dop-Bakker.

Volgens puber- en opvoedcoach, en auteur van het boek ‘Pubers hebben Groot Gelijk (en ouders soms ook)’, Femke Wester gaat de discussie over de temperatuur vaak over meer dan alleen de verwarming: "Pubers willen meebeslissen, meedenken en als gelijkwaardig worden behandeld. Dat wringt soms, en dat uit zich vaak in ruzies over dagelijkse dingen."

Pubers willen steeds meer zelf bepalen hoe ze hun leven inrichten. Dat kan bijvoorbeeld gaan over hoe lang ze douchen, of ze een trui dragen en de temperatuur in hun kamer. Wanneer ouders hierin bepaalde regels opstellen, kan dat leiden tot meningsverschillen.

Dop-Bakker herkent dat ook. Volgens haar wordt de thermostaat soms onderdeel van een bredere discussie over gezag en onderlinge verhoudingen.

"Vaak is het ook een machtsding: ik ben de ouder en ik heb het hier voor het zeggen. Maar het is goed om jezelf af te vragen waarom iets irritatie oproept. Gaat het over geld of gaat het erom dat iemand continu jouw regels doorbreekt? Dat kan natuurlijk ook allebei spelen."

Ze adviseert ouders om eerst te kijken wat er achter hun eigen reactie zit. "Wat daar vaak echt onder zit, is dat je je zorgen maakt. Heb het daar dan op een rustige manier over. Dat zorgt ervoor dat het geen monoloog wordt. Je kunt bijvoorbeeld vragen: 'Ik merk dat dit bij mij speelt, hoe zit dat eigenlijk bij jou? of ‘Waarom is een warmere kamer zo belangrijk voor je?'"

Wanneer de energierekening een rol speelt, kan het lastig zijn om binnen een gezin afspraken te maken over de temperatuur. Volgens Dop-Bakker helpt het om pubers actief bij die afspraken te betrekken en inzicht te geven in de financiële gevolgen van het energieverbruik. "Kijk bijvoorbeeld eens samen naar de rekening om het concreet te maken."

Ze adviseert ouders om niet alleen uit te leggen waarom de thermostaat niet hoger kan, maar ook te vragen naar de behoeften van hun kinderen en samen naar alternatieven te zoeken. 

"Heeft je kind bijvoorbeeld een heel lekkere deken van 25 euro nodig, waardoor je samen kunt afspreken dat de thermostaat niet omhooggaat Tieners zijn best bereid om mee te denken, zolang ze serieus genomen worden."

Ook Westers adviseert ouders om begrip te tonen en in gesprek te gaan. “Betrek je kinderen bij het dilemma.Laat je wijzende vinger weg en stel voor om er eens samen voor te gaan zitten. Zo laat je zien dat je ze serieus neemt.” Pubers houden zich volgens haar bovendien veel makkelijker aan regels als ze erover mee hebben mogen denken.